چشمها اصلیترین کانون توجه در صورت هستند و بیشترین نقش را در انتقال احساسات و شادابی چهره ایفا میکنند، اما پوست ظریف این ناحیه، معمولا اولین جایی است که نشانههای افزایش سن، خستگی مفرط یا تاثیرات ژنتیک را به شکل افتادگی پلک بالا و پفهای کیسهای در پلک پایین بروز میدهد. این تغییرات آناتومیک نهتنها چهره را پیرتر نشان میدهند، بلکه در موارد شدیدتر با سنگین کردن پلکها، میدان دید طبیعی فرد را هم محدود میکنند. جراحی بلفاروپلاستی (جراحی پلک) به عنوان یک راهکار مدرن و کمتهاجمی به شما کمک میکند تا با حذف پوست و چربیهای اضافه، نگاه پرانرژی، جوان و طبیعی به صورت شما بازگردد. در ادامه به جزئیات این جراحی و نحوه انجام آن میپردازیم.
بلفاروپلاستی یا جراحی زیبایی و درمانی پلک، یک فرآیند ظریف جراحی است که با هدف اصلاح تغییرات ناشی از افزایش سن، ژنتیک و نیروی جاذبه در ناحیه پیرامون چشمها انجام میشود. با گذشت زمان، پوست پلکها به مرور خاصیت ارتجاعی خود را از دست داده و عضلات حمایتکننده آنها دچار ضعف میشوند؛ این پدیده منجر به تجمع بافتهای چربی اضافه و ایجاد پوستهای شل و آویزان در پلک بالا و پفهای کیسهای در پلک پایین میشود. بلفاروپلاستی این لایههای زائد را هدف قرار میدهد تا با حذف آنها، حالت خسته، غمگین و سالخورده چشمها را به نگاهی شاداب و جوان تبدیل کند.
این جراحی به صورت سرپایی و معمولا تحت بیحسی موضعی همراه با تزریق آرامبخش انجام میشود و با توجه به اینکه روی یک یا هر دو پلک انجام شود، بین ۴۵ دقیقه تا دو ساعت زمان میبرد. در پلک بالا، جراح با ایجاد یک برش در امتداد چین طبیعی پوست، لایههای اضافی را برداشته و خط برش را طوری پنهان میکند که در زمان باز بودن چشمها اصلا قابل مشاهده نباشد. در پلک پایین نیز، برشها یا دقیقا زیر خط مژهها ایجاد میشوند یا از طریق بافت داخلی پلک صورت میگیرند تا بدون باقی ماندن هیچ اثر ساختاری روی پوست، چربیهای جمعشده تخلیه یا در گودیهای زیر چشم جابهجا شوند.
بلفاروپلاستی اغلب به عنوان یک جراحی زیبایی شناخته میشود، اما در بسیاری از موارد یک درمان حیاتی برای بازگرداندن سلامت بینایی است. زمانی که پوست پلک بالا بیش از حد شل و آویزان میشود، سنگینی بافت زائد، لبه پلک را به سمت پایین حرکت داده و به مرور زمان بخشی از مردمک چشم را میپوشاند. این عارضه میدان دید محیطی (دید جانبی و بالایی فرد) را محدود کرده و انجام فعالیتهای روزمره مانند رانندگی، مطالعه یا تماشای تلویزیون را با چالش مواجه میکند. افرادی که با این مشکل درگیر هستند، معمولا به طور ناخودآگاه برای بهتر دیدن مدام عضلات پیشانی و ابروهای خود را منقبض میکنند که این تلاش مداوم، منجر به احساس خستگی مفرط در چشمها، سنگینی پلکها به خصوص در ساعات پایانی روز و سردردهای مزمن میشود. در چنین شرایطی، جراحی پلک با حذف این مانع فیزیکی، به طور چشمگیری وسعت و وضوح دید فرد را بهتر میکند.
بلفاروپلاستی پلک بالا با هدف رفع سنگینی، جوانسازی و اصلاح میدان دید انجام میشود. در این بخش از صورت، فرآیند پیری و ژنتیک خود را به شکل پوست آویزان و چربیهای برآمدهای نشان میدهند که مانند یک سایبان روی مژهها میافتند و چهره را خسته یا اخمو جلوه میدهند. جراح در این عمل با تمرکز روی برداشتن پوست اضافه و کنترل بافتهای چربی در بخشهای داخلی و میانی پلک، تلاش میکند تا فضای طبیعی پشت چشم را دوباره نمایان کند. این تغییر ساختاری هم حالت خستگی مزمن را از چهره پاک میکند و هم با سبک کردن بار روی چشم، کارکرد حرکتی پلک را بهبود میدهد و سنگینی آزاردهنده آن را برطرف میکند.
بلفاروپلاستی پلک پایین ساختاری کاملا متفاوت دارد و تمرکز اصلی آن روی درمان پفهای کیسهای و گودیهای زیر چشم است. با افزایش سن یا به دلایل ارثی، دیوارههای نگهدارنده چربی در زیر چشم ضعیف شده و چربیها به سمت بیرون جلو میآیند و حالت تورم مداوم ایجاد میکنند. جراحی پلک پایین برخلاف پلک بالا، کمتر به بریدن پوست متکی است. در این متد، جراح با ایجاد برش در زیر مژه یا حتی از داخل پلک (بدون اسکار بیرونی)، چربیهای اضافه را خارج کرده یا آنها را به سمت گودیها و ناودان اشک جابهجا میکند تا سطحی صاف و یکدست بین گونه و چشم ایجاد شود. جراحی پلک بالا وظیفه رفع افتادگی و باز کردن کادر چشم را دارد، در حالی که جراحی پلک پایین به دنبال یکنواخت کردن سطح پوست و از بین بردن خستگی زیر چشم است.
کاندیداهای مناسب برای بلفاروپلاستی، مردان و زنانی (عموما بالای ۳۰ سال) هستند که از نظر عمومی در سلامت کامل به سر میبرند اما به دلیل ساختار ژنتیکی یا افزایش سن، با افتادگی شدید پلک بالا یا پف و کیسههای چربی زیر چشم مواجه شدهاند. نکته مهم در تایید صلاحیت متقاضیان، نداشتن بیماریهای فعال و کنترلنشده چشمی نظیر گلوکوم (آب سیاه)، خشکی چشم شدید یا جداشدگی شبکیه است. همچنین وضعیت مبتلایان به اختلالات تیروئیدی (مانند بیماری گریوز) یا سیستم قلبی-عروقی باید پیش از عمل به دقت ارزیابی شود.
موفقیت در جراحی بلفاروپلاستی و داشتن یک تجربه آرام در اتاق عمل، به اقداماتی بستگی دارد که در هفتههای منتهی به جراحی انجام میدهید. رعایت دقیق این نکات، هم ریسک عوارض حین عمل را به حداقل میرساند و هم سرعت ترمیم سلولی پوست را بسیار بالا میبرد:
⦁ انجام معاینات و تستهای تخصصی چشم؛ بررسی خشکی چشم و همچنین سنجش دقیق میدان بینایی محیطی پیش از جراحی بسیار اهمیت دارد.
⦁ قطع مصرف داروهای رقیقکننده خون؛ از یک تا دو هفته قبل از عمل، باید با هماهنگی پزشک مصرف داروهایی مثل آسپرین، ایبوپروفن، ناپروکسن و مکملهای گیاهی که خطر خونریزی و کبودی را افزایش میدهند، متوقف کنید.
⦁ توقف کامل مصرف دخانیات و الکل؛ نیکوتین موجود در سیگار و قلیان، رگهای خونی را منقبض کرده و با کاهش اکسیژنرسانی به بافتها، فرآیند بهبودی بخیهها را به تأخیر میاندازد.
⦁ هماهنگی برای همراه و ترخیص؛ پس از عمل به دلیل استفاده از پمادهای چشمی دچار تاری دید موقت میشوید، حتما از یک همراه بخواهید که برای بازگشت به خانه و مراقبت در شب اول کنار شما باشد.
⦁ رعایت ناشتا بودن؛ اگر جراحی شما تحت آرامبخش یا بیهوشی انجام میشود، لازم است حداقل ۶ ساعت قبل از عمل از خوردن و آشامیدن خودداری کرده و کاملا ناشتا به کلینیک مراجعه کنید.
روند بازسازی بافتهای ظریف اطراف چشم و رسیدن به یک نتیجه مطلوب به مراقبتهای شما در روزهای اول پس از جراحی بستگی دارد. با رعایت دقیق این اصول، هم ریسک کشیدگی پوست پلک از بین میرود و هم تورم و کبودیهای اولیه با سرعت بیشتری فروکش میکنند:
⦁ مدیریت تورم با کمپرس سرد؛ در ۲۴ ساعت اول پس از جراحی، هر ساعت به مدت ۱۰ دقیقه از کمپرس سرد یا کیسه یخ روی چشمها استفاده کنید و در روزهای بعد این کار را به ۴ تا ۵ بار در روز برسانید تا التهاب کنترل شود.
⦁ تنظیم زاویه خواب و استراحت؛ برای کمک به تخلیه مایعات میانبافتی و جلوگیری از پف شدید چشمها، در چند روز ابتدایی هنگام خوابیدن با استفاده از دو یا چند بالش، سر خود را بالاتر از سطح سینه قرار دهید.
⦁ استفاده منظم از قطرهها و پمادهای تجویزی؛ برای مرطوب نگه داشتن محیط چشم، جلوگیری از بروز عفونت و رفع خشکی موقت، پمادها و قطرههای چشمی را طبق دستورالعمل پزشک مصرف کنید.
⦁ ممنوعیت استفاده از لنزهای تماسی و آرایش؛ تا حداقل دو هفته پس از جراحی، از قرار دادن لنزهای تماسی در چشم و استفاده از هرگونه لوازم آرایشی در اطراف پلکها خودداری کنید تا از آلودگی و کشیدگی بخیهها جلوگیری شود.
⦁ محافظت از چشمها در برابر نور و باد؛ هنگام خروج از منزل یا قرار گرفتن در معرض نور مستقیم، از عینک آفتابی تیره و استاندارد استفاده کنید تا پوست حساس و در حال ترمیم پلک دچار تحریک یا تغییر رنگ (پیگمانتاسیون) نشود.
⦁ پرهیز از فعالیتهای سنگین و فشار چشمی؛ تا یک هفته از انجام ورزشهای سنگین، بلند کردن اجسام، شنا کردن و همچنین مالیدن یا خاراندن چشمها خودداری کنید تا هیچ فشاری به خطوط برش وارد نشود.
بفاروپلاستی جراحی بسیار ظریف و حساسی است که اگرچه در دسته عملهای ایمن و کمتهاجمی قرار دارد اما با واکنشهای طبیعی بدن و ریسکهای احتمالی همراه است. در روزهای ابتدایی پس از عمل، عوارضی همچون ورم مفرط، کبودی پیرامون چشم، حساسیت شدید به نور، ریزش اشک و تاری دید موقت (که اغلب ناشی از مصرف پمادهای روانکننده چشمی است) شایع و طبیعی بوده و به مرور زمان ظرف ۱۰ تا ۱۴ روز کاهش پیدا میکند.
در کنار عوارض گذرا، ریسکهای جدیتری نیز وجود دارند که البته بسیار نادر هستند و ارتباط مستقیمی با آناتومی چشم بیمار و میزان مهارت جراح دارند. از جمله این موارد میتوان به خشکی مزمن و تحریکپذیری چشم، آسیب دیدن عضلات ظریف حرکتی پلک، باقی ماندن اسکار ناواضح یا تغییر رنگ ماندگار پوست اشاره کرد. همچنین در صورتی که اندازهگیریهای قبل از عمل دقیق نباشد، عارضهای مانند عدم تقارن پلکها یا ناتوانی موقت در کامل بستن چشمها رخ میدهد که در موارد بسیار نادر، برطرف کردن آنها نیاز به جراحیهای ترمیمی بعدی دارد. به همین دلیل، انتخاب یک جراح باسابقه و متخصص، مهمترین فاکتور در به حداقل رسیدن این عوارض است.
جراحی بلفاروپلاستی یک راهکار بسیار مناسب برای رهایی از حالت خسته و سالخورده و بازگرداندن شادابی و جوانی به چهره شما است. با توجه به حساسیت فوقالعاده بالایی که ساختار و اعصاب پیرامون چشم دارند، رسیدن به یک نتیجه متقارن، طبیعی و بدون عارضه، به ظرافت و دانش جراح بستگی دارد؛ دکتر علیرضا نگهی با تسلط بر آناتومی چشم و بهکارگیری متدهای پیشرفته، این تغییر ماندگار و ایمن را برای شما رقم میزند. این جراحی کادر چشمهای شما را بازتر و زیباتر کرده و افتادگی پلک یا پف زیر چشم را برای همیشه از نگاهتان پاک خواهد کرد.